Wijn proeverij 'Ouwe meuk of oude meesters?'

Een tijdje geleden las ik een column van iemand die een vergelijking maakte van oude wijnen met oude mensen. De kern van zijn betoog was dat tijd zich tegen zowel wijn als mensen keert. Hij verhaalde over het proces van opkomst, bloei en verval, waarbij hij de bloeiperiode van mensen beschreef als het verdoen van tijd in files, vinexwoningen of anonieme kantoren. Als enige leuke uitzondering kon hij zich het drinken van goede wijn voorstellen.

Hij hekelde oude wijnen, wiens ooit zo complexe, rijke bouquet was vervallen tot een nare meur van overreden oude krenten, vermolmd hout, Maggi en vochtige, vuile was. De door hem aangehaalde, eens zo statige Bordeaux was volkomen verschrompeld en zo goed als overleden. Na zoveel negatieve woorden moest er natuurlijk een soort opbeurend of wijs advies komen. En ja hoor, hij drong er toch maar vooral op aan om het niet zover te laten komen. Mooie wijnen mag je niet laten wegkwijnen in een donkere, vochtige kelder, zoals mensen hun uitzichtloze leven niet zo lang mogelijk moeten proberen zinloos te rekken.

Jimi Hendrix en Jim Morrison werden er zelfs bijgehaald. Hun vroegtijdig overlijden werd geprezen, omdat dat bijdroeg aan hun legendevorming. Volgens hem stierven ze op het hoogtepunt van hun roem en lieten ze een fantastische rockerfenis na. Hij sloot zijn betoog af met de conclusie dat niemand zit te wachten op een nalatenschap van opgedroogde wijnen en dat wijn, die in haar bloei wordt gedronken, op een waardige manier zal voortbestaan in ons smaakgeheugen. Tenminste, totdat ook dit is uitgewist, want de tijd vernietigt alles. De essentie van dit soort colums begrijp ik best, maar in snap niet waarom zo iemand het ouderen van mensen en wijnen zo kortzichtig, negatief en eenzijdig benadert. Hij beledigt zonder reden miljarden oudere mensen die niemand kwaad doen, een rustig leven lijden in een normale eensgezinswoning en een modaal inkomen genieten uit ‘gewoon’ werk dat zinvoller is dan dat van menig grootverdiener of columnist.

Op deze manier worden zonder enige gene of gratie talloze mensen en wijnen op leeftijd over 1 kam geschoren en wordt volledig voorbij gegaan aan de noodzaak van tijd om geestelijke of stoffelijke rijkdom, elegantie, balans, finesse en complexiteit te ontwikkelen. Er zijn pedofielen die een ziekelijke voorkeur hebben voor het allerjongste en er bestaan ongetwijfeld mensen die hun grootouders graag opgeven voor euthanasie daags na hun 50ste verjaardag om verdere ouderdomskwaaltjes te voorkomen. Wellicht dat ze ook hun ouders verzoeken zich op uiterlijk 40-jarige leeftijd van het leven te beroven om vervolgens zelf voor hun 30ste een einde te maken aan een ogenschijnlijk verder zinloos bestaan. Maar misschien is het allemaal niet zo erg. Misschien is dit allemaal wat overdreven, te kort door de bocht of is de betreffende column niet meer dan een schreeuw om aandacht die niet veel meer inhoud heeft dan : “doe toch eens normaal man!”. Tijd is een relatief begrip.

Ik geniet van de pracht van eendagsvlinders, glim- of schaterlach bij het aanschouwen van de onschuld, het enthousiasme en de naieviteit van de jeugd en waardeer het fragiele, tijdige, onplukbare van een klaproos. Tegelijkertijd respecteer ik de rijkdom van kennis en ervaring, de rijpheid, rust en balans die ouderdom brengt en zelfs de gebreken die daarbij horen. Mijn moeder is 83 en de laatste weken (maanden?) van haar leven zijn aangebroken. Ze mankeert een medische encyclopedie vol en de kans is klein dat ze de komende lente met haar ontluikende groen en ander nieuw leven mag aanschouwen. Verschrompeld is ze, uiterst breekbaar, hulpbehoevend, beperkt in vrijwel alles, nog niet overleden, maar van leven is nauwelijks sprake meer.

Voor velen is ze misschien niks meer waard, maar voor mij, mijn broers en zus is ze nog altijd het mooiste wezen op Aarde en is elk moment met haar in alle opzichten prachtig en onbetaalbaar. Ik ken talloze wijnen die me ondanks hun hoge leeftijd, vergelijkbare indrukwekkende herinneringen hebben gegeven. Ik heb hun geschiedenis mogen proeven, ze verhalen horen vertellen over hoe het wijnmaken vroeger was, wat hun terroir typeerde, het oogstjaar betekende, hun wijnmakers dachten en nog veel meer. In de wetenschap dat oudere mensen soms feiten zijn vergeten, details hebben verplaatst en hun verhalen een ander beeld tonen dan de pure realiteit ons ooit liet zien, blijf ik intens genieten van hun overleveringen. Ze voegen kleur en relief toe aan ons bestaan. Geen kleuter zal ooit kunnen weten of geven wat onze ouders ons bieden. En ja, geen 65+ zal zo hard kunnen rennen als een 20-jarige. Maar dat hoeven ze geen van beiden. Elke mens en elke wijn heeft nu eenmaal op zijn of haar leeftijd een eigen, specifieke waarde; of deze nu wordt gewaardeerd of begrepen of niet.

Het leven en ook het proeven of genieten van wijn is geen exacte wetenschap. Dat mag het wat mij betreft ook nooit worden. Liefde, passie en respect horen centraal te staan en er is ook nog zoiets als vrijheid van persoonlijke voorkeur. Juist door dergelijke colums, voel ik me als wijnliefhebbend schrijver geroepen om naast mijn enthousiasme voor jonge wijnen ook mijn respect voor oudere wijnen te verkondigen. Jonge wijnen kennen we allemaal en hun onstuimige fruitrijke karakter behoeft nauwelijks enige introductie. De grandeur van oudere wijnen verliezen we echter steeds vaker uit het oog. Natuurlijk moeten we niet blijven hangen in het verleden, maar we mogen onze historie, de basis van onze hedendaagse cultuur niet ontkennen, onderschatten of verontachtzamen en zeker niet achteloos beschimpen.

Wie oudere wijnen proeft, waant zich in een andere dimensie, een andere tijd. Geuren en smaken die we niet gewoon zijn vullen onze neus, mond en gedachten. Soms klinken ze in mineur, maar vaker als fraaie, onbekende, complexe composities die onze horizon verbreden, ons verrassen, imponeren en plezieren zoals geen enkele primeur-wijn dat ooit kan doen. Om die aroma’s van weleer samen met andere liefhebbers te ontdekken, organiseer ik op dinsdag 6 maart aanstaande in samenwerking met Ron Andes (MV) en restaurant de Opera in Den Bosch een bijzondere avond rond oudere wijnen.

Onder de noemer ‘Ouwe Meuk of Oude Meesters’ proeven we wijnen van minimaal 25 tot bijna 55 jaar oud. Het merendeel van de wijnen is afkomstig uit Italie en naast wijnen van beroemde wijnhuizen zoals Tenuta San Guido (Sassicaia) en Angelo Gaja zullen verschillende onbekende wijnen worden geproefd. Waar ze ook vandaan komen, uit welk jaar ze ook stammen en wie ze ook gemaakt heeft, de wijnen staan garant voor een memorabele avond.

Fred Nijhuis
Wijn recensent

Deze Tour Gastronomique kunt u reserveren via het Reserveringformulier op deze website.